Tarcica konstrukcyjna

Podstawowym surowcem w budownictwie szkieletowym jest tarcica iglasta — sosna (Pinus sylvestris) i świerk (Picea abies). Polska jest jednym z większych producentów drewna tartacznego w Europie — lasy iglaste stanowią ponad 70% polskiej powierzchni leśnej.

Drewno stosowane w konstrukcjach musi być sortowane wytrzymałościowo. Sortowanie odbywa się metodą wizualną (PN-D-94021) lub maszynową (PN-EN 14081). Wynikiem sortowania jest przypisanie drewnu klasy wytrzymałości: C14, C16, C18, C22, C24, C27, C30.

Do najczęściej stosowanych przekrojów tarcicy konstrukcyjnej w Polsce należą:

  • 38×89 mm — słupki ścian nośnych w systemie platformowym
  • 38×140 mm — słupki ścian z grubszą izolacją
  • 45×195 mm i 45×220 mm — belki stropowe i krokwie
  • 50×100, 50×150, 50×200 mm — elementy dachowe i stropowe

Drewno klejone warstwowo (BSH / GL)

Drewno klejone warstwowo (niem. Brettschichtholz, BSH; w normach: GL — glued laminated timber) powstaje przez sklejenie warstw tarcicy klejonymi spoiwami strukturalnymi. Warstwy układa się równolegle do włókien — dzięki temu lamele niższych klas kompensują się nawzajem i element końcowy osiąga parametry wyższe niż litone drewno tej samej klasy gatunkowej.

Klasy wytrzymałości BSH reguluje norma PN-EN 14080. Stosowane klasy to GL24h, GL28h, GL32h (homogeniczne) oraz GL24c, GL28c (kombinowane). Drewno klejone jest stosowane w belkach, słupach, dźwigarach dachowych i elementach hal przemysłowych.

Zalety drewna klejonego względem litego

  • Możliwość produkcji elementów o znacznych przekrojach i długościach przekraczających dostępność litej tarcicy.
  • Stabilność wymiarowa — mniejsze odkształcenia na skutek zmian wilgotności.
  • Możliwość produkcji elementów giętych i łukowych.
  • Wbudowane wady (sęki, pęknięcia) rozłożone na całą długość elementu nie obniżają nośności tak jak w litym drewnie.

Płyty drewnopochodne

Płyty drewnopochodne stanowią kluczowy element ścian i stropów w budownictwie szkieletowym. Pełnią funkcję poszycia (tarczy ściennej przenoszące obciążenia poziome) oraz podłoża pod okładziny.

Płyty OSB

Płyty OSB (Oriented Strand Board) zbudowane są z warstw wiórów drewnianych orientowanych prostopadle względem siebie, sklejonych żywicą. Produkowane są w czterech klasach: OSB/1, OSB/2, OSB/3 i OSB/4 (norma PN-EN 300). W budownictwie szkieletowym stosuje się wyłącznie OSB/3 i OSB/4 — odporne na wilgoć i przeznaczone do celów konstrukcyjnych.

Typowa grubość stosowana w poszytiu ścian to 12–18 mm. W podłogach i stropach stosuje się grubości 18–22 mm.

Sklejka konstrukcyjna

Sklejka budowlana produkowana jest z fornirów klejonego krzyżowo drewna brzozowego lub sosnowego. W Polsce sklejka brzozowa ma długoletnią tradycję produkcyjną. Klasa sklejki do zastosowań zewnętrznych i wilgotnych to minimum klasa 3 (norma PN-EN 636-3).

Płyty pilśniowe (MDF, HDF)

MDF (płyta średniej gęstości) i HDF (płyta wysokiej gęstości) są stosowane głównie jako elementy wykończeniowe — nie jako elementy nośne. Ze względu na wrażliwość na wilgoć nie nadają się do zastosowań w miejscach narażonych na zmienne warunki wilgotnościowe.

Materiał Norma Zastosowanie w budownictwie
Tarcica C16/C24 PN-EN 338, PN-EN 14081 Słupki, belki, krokwie
Drewno klejone GL24–GL32 PN-EN 14080 Belki główne, dźwigary, słupy
Płyty CLT PN-EN 16351 Ściany nośne, stropy, dachy
OSB/3 PN-EN 300 Poszycie ścian, stropy
Sklejka budowlana PN-EN 636 Poszycie, szalunki

Klasy trwałości naturalnej drewna

Norma PN-EN 350 klasyfikuje trwałość naturalną drewna na skali od 1 (bardzo trwałe) do 5 (nietrwałe) w odniesieniu do odporności na grzyby i owady. Drewno iglaste powszechnie dostępne w Polsce:

  • Sosna (biel) — klasa 5 (nietrwała), wymaga ochrony chemicznej lub fizycznej
  • Sosna (twardziel) — klasa 3–4 (średnia trwałość)
  • Świerk — klasa 4 (mało trwały)
  • Modrzew (twardziel) — klasa 3 (średnio trwały) — lepszy wybór do elementów narażonych na wilgoć
  • Dąb (twardziel) — klasa 2 (trwały)

Impregnaty i środki ochrony drewna

Impregnaty stosowane w Polsce muszą być dopuszczone do obrotu zgodnie z Rozporządzeniem (UE) Nr 528/2012 o produktach biobójczych. Środki zawierające sole miedzi (CCA, CCB) są stosowane do elementów narażonych na warunki zewnętrzne lub kontakt z gruntem (klasy użytkowania 3–4 wg PN-EN 335).

Informacje o dopuszczonych środkach biobójczych prowadzi Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Baza aktywnych substancji jest dostępna na stronie Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA).

Certyfikacja i łańcuch dostaw

Drewno stosowane w budownictwie powinno pochodzić z legalnego wyrębu i posiadać dokumentację zgodną z rozporządzeniem UE nr 995/2010 (EUTR — EU Timber Regulation). Polskie lasy państwowe podlegają certyfikacji PEFC i FSC.

Certyfikacja FSC lub PEFC oznacza, że drewno pochodzi z lasów zarządzanych zgodnie z zasadami zrównoważonego leśnictwa. Są to certyfikaty dobrowolne, ale wymagane przez coraz większą część rynku europejskiego — w tym zamawiających publicznych w procedurach przetargowych.